Trong quá trình kê khai, nộp thuế và thực hiện nghĩa vụ tài chính với Nhà nước, doanh nghiệp hoặc cá nhân có thể phát sinh các hành vi vi phạm hành chính về thuế như chậm nộp hồ sơ khai thuế, kê khai sai, chậm nộp tiền thuế… Khi xử lý vi phạm, cơ quan thuế sẽ căn cứ vào các tình tiết giảm nhẹ hoặc tình tiết tăng nặng để xác định mức xử phạt phù hợp theo quy định của pháp luật.
Vậy tình tiết giảm nhẹ trong xử phạt vi phạm hành chính thuế là gì? Những trường hợp nào được xem là tình tiết tăng nặng? Khi nào không bị xử phạt vi phạm hành chính? FAST sẽ tổng hợp chi tiết trong bài viết dưới đây.
Các tình tiết giảm nhẹ trong xử phạt vi phạm hành chính thuế
Căn cứ Điều 9 Luật Xử lý vi phạm hành chính 2012, các tình tiết giảm nhẹ trong xử phạt vi phạm hành chính thuế bao gồm:
Người vi phạm tự nguyện khắc phục hậu quả
Đây là tình tiết giảm nhẹ phổ biến nhất trong lĩnh vực thuế. Trường hợp doanh nghiệp hoặc cá nhân:
- Chủ động nộp bổ sung hồ sơ khai thuế;
- Tự giác nộp đủ số tiền thuế thiếu;
- Chủ động khắc phục sai sót trước khi cơ quan thuế công bố quyết định kiểm tra, thanh tra; thì có thể được xem xét giảm nhẹ mức xử phạt.
Ví dụ: Doanh nghiệp phát hiện kê khai thiếu doanh thu và chủ động nộp hồ sơ khai bổ sung, nộp đủ tiền thuế phát sinh cùng tiền chậm nộp trước khi cơ quan thuế kiểm tra.
Tự nguyện khai báo, thành thật hợp tác với cơ quan chức năng
Theo quy định, người vi phạm có thái độ hợp tác, chủ động giải trình, cung cấp hồ sơ và hỗ trợ cơ quan chức năng xử lý vụ việc cũng được xem là tình tiết giảm nhẹ.
Các trường hợp thường gặp gồm:
- Chủ động nhận sai sót;
- Tích cực hỗ trợ cơ quan thuế xác minh;
- Cung cấp đầy đủ chứng từ theo yêu cầu;
- Không che giấu vi phạm.
Vi phạm do bị kích động hoặc trong tình huống đặc biệt
Một số trường hợp vi phạm phát sinh do yếu tố khách quan như:
- Bị kích động tinh thần;
- Vượt quá yêu cầu của tình thế cấp thiết;
- Bị ép buộc về vật chất hoặc tinh thần; cũng được xem xét giảm nhẹ khi xử phạt.
Người vi phạm thuộc nhóm đối tượng đặc biệt
Các đối tượng sau đây nếu vi phạm hành chính có thể được xem xét giảm nhẹ:
- Phụ nữ mang thai;
- Người già yếu;
- Người khuyết tật;
- Người mắc bệnh làm hạn chế khả năng nhận thức hoặc điều khiển hành vi.
Vi phạm do hoàn cảnh đặc biệt khó khăn
Trường hợp doanh nghiệp hoặc cá nhân gặp khó khăn khách quan như thiên tai, dịch bệnh, sự cố bất khả kháng dẫn đến chậm nộp hồ sơ hoặc chậm nộp thuế có thể được xem xét giảm nhẹ mức phạt.
Vi phạm do trình độ lạc hậu
Đây là tình tiết áp dụng trong một số trường hợp đặc thù khi người vi phạm có hạn chế về nhận thức pháp luật hoặc điều kiện tiếp cận thông tin.
Các tình tiết tăng nặng trong xử phạt vi phạm hành chính thuế
Căn cứ Điều 10 Luật Xử lý vi phạm hành chính 2012, các tình tiết tăng nặng trong xử phạt vi phạm hành chính thuế gồm:
Vi phạm có tổ chức
Hành vi vi phạm được nhiều cá nhân phối hợp thực hiện, có phân công vai trò rõ ràng sẽ bị xem là tình tiết tăng nặng.
Ví dụ:
- Thành lập doanh nghiệp “ma” để mua bán hóa đơn;
- Tổ chức kê khai khống doanh thu, chi phí nhằm trốn thuế.
Vi phạm nhiều lần hoặc tái phạm
Nếu doanh nghiệp đã từng bị xử phạt nhưng tiếp tục vi phạm cùng hành vi thì sẽ bị áp dụng tình tiết tăng nặng.
Đây là trường hợp thường gặp với:
- Chậm nộp hồ sơ khai thuế nhiều kỳ liên tiếp;
- Tiếp tục sử dụng hóa đơn sai quy định sau khi đã bị xử phạt.
Xúi giục hoặc ép buộc người khác vi phạm
Các hành vi:
- Ép nhân viên thực hiện kê khai sai;
- Chỉ đạo lập chứng từ không đúng thực tế;
- Lôi kéo người khác tham gia hành vi vi phạm; đều có thể bị xem là tình tiết tăng nặng.
Lợi dụng chức vụ, quyền hạn để vi phạm
Người quản lý doanh nghiệp hoặc người có thẩm quyền lợi dụng vị trí công tác để thực hiện hành vi vi phạm về thuế sẽ bị xử lý nghiêm hơn.
Lợi dụng hoàn cảnh thiên tai, dịch bệnh để vi phạm
Các hành vi gian lận thuế trong thời điểm xã hội gặp khó khăn như dịch bệnh, thiên tai, khủng hoảng… được xem là tình tiết tăng nặng.
Tiếp tục vi phạm dù đã được yêu cầu chấm dứt
Nếu cơ quan chức năng đã yêu cầu dừng hành vi vi phạm nhưng doanh nghiệp vẫn tiếp tục thực hiện thì sẽ bị áp dụng mức xử phạt nặng hơn.
Có hành vi che giấu hoặc trốn tránh vi phạm
Sau khi vi phạm, nếu người vi phạm:
- Hủy chứng từ;
- Cố tình không cung cấp hồ sơ;
- Trốn tránh làm việc với cơ quan thuế; 3thì đây là tình tiết tăng nặng theo quy định.
Vi phạm với quy mô lớn
Các hành vi vi phạm có giá trị lớn, số lượng hóa đơn lớn hoặc gây thất thu ngân sách đáng kể thường bị áp dụng khung xử phạt nghiêm khắc hơn.
Những trường hợp không xử phạt vi phạm hành chính thuế
Theo Điều 11 Luật Xử lý vi phạm hành chính 2012, một số trường hợp sẽ không bị xử phạt vi phạm hành chính, bao gồm:
Vi phạm trong tình thế cấp thiết
Hành vi vi phạm nhằm tránh nguy cơ gây thiệt hại lớn hơn cho Nhà nước, tổ chức hoặc cá nhân khác.
Vi phạm do phòng vệ chính đáng
Người thực hiện hành vi nhằm bảo vệ quyền lợi hợp pháp của bản thân hoặc người khác trước hành vi xâm phạm trái pháp luật.
Vi phạm do sự kiện bất ngờ
Trường hợp không thể lường trước hoặc không thể biết trước hậu quả của hành vi.
Ví dụ:
- Hệ thống khai thuế điện tử gặp sự cố diện rộng;
- Mất điện, lỗi đường truyền đúng thời điểm nộp hồ sơ.
Vi phạm do sự kiện bất khả kháng
Các trường hợp thiên tai, hỏa hoạn, dịch bệnh, chiến tranh hoặc các yếu tố khách quan ngoài khả năng kiểm soát khiến doanh nghiệp không thể thực hiện nghĩa vụ đúng hạn.
Người vi phạm không có năng lực trách nhiệm hành chính
Bao gồm:
- Người chưa đủ tuổi chịu trách nhiệm hành chính;
- Người mất khả năng nhận thức hoặc điều khiển hành vi theo quy định pháp luật.