Trong bối cảnh chính sách thuế đang hướng đến hỗ trợ doanh nghiệp khởi nghiệp và doanh nghiệp quy mô nhỏ, Nghị định 20/2026/NĐ-CP đưa ra một điểm đáng chú ý: miễn thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN) trong 3 năm đầu đối với một số doanh nghiệp nhất định. Tuy nhiên, không phải cứ doanh nghiệp mới thành lập là được hưởng ưu đãi này.
Doanh nghiệp nào được miễn thuế TNDN trong 3 năm đầu?
Theo quy định tại Nghị định, đối tượng được miễn thuế TNDN 3 năm là doanh nghiệp nhỏ và vừa (SME) đăng ký kinh doanh lần đầu. Thời gian miễn thuế được tính liên tục kể từ năm đầu tiên được cấp Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp.
Điều này có nghĩa là nếu doanh nghiệp được thành lập đúng nghĩa “lần đầu”, không phải là hình thức biến tướng từ doanh nghiệp cũ, thì sẽ được hưởng trọn 3 năm miễn thuế TNDN.
Những trường hợp không được áp dụng ưu đãi
Quy định cũng siết chặt để tránh việc lợi dụng chính sách. Một số trường hợp dù là “doanh nghiệp mới” nhưng vẫn không được miễn thuế, bao gồm:
Thứ nhất, doanh nghiệp thành lập từ việc chia, tách, sáp nhập, hợp nhất hoặc chuyển đổi loại hình, chuyển đổi chủ sở hữu. Đây thực chất là sự tiếp nối hoạt động kinh doanh cũ.
Thứ hai, doanh nghiệp có người đại diện pháp luật, thành viên góp vốn lớn từng điều hành hoặc góp vốn chi phối tại doanh nghiệp khác đang hoạt động hoặc đã giải thể chưa đủ 12 tháng. Quy định này nhằm ngăn tình trạng “lập công ty mới để hưởng ưu đãi”.
Thứ ba, các khoản thu nhập đặc thù không thuộc diện được miễn theo quy định của Luật thuế TNDN.
Hiểu đúng về doanh nghiệp nhỏ và vừa để xác định điều kiện
Không phải doanh nghiệp nào cũng thuộc diện SME. Việc xác định dựa trên tiêu chí về lao động, doanh thu và nguồn vốn.
Cụ thể, doanh nghiệp siêu nhỏ thường có quy mô dưới 10 lao động và doanh thu rất thấp. Doanh nghiệp nhỏ và vừa có thể có quy mô lớn hơn nhưng vẫn bị giới hạn về số lao động (tối đa từ 50 đến 200 người tùy lĩnh vực) và doanh thu (tối đa từ 50 đến 300 tỷ đồng).
Việc phân loại này được quy định tại Nghị định 80/2021/NĐ-CP và là cơ sở quan trọng để xác định có đủ điều kiện hưởng ưu đãi thuế hay không.
Trường hợp doanh nghiệp được hưởng nhiều ưu đãi thuế
Một điểm linh hoạt của Nghị định 20/2026/NĐ-CP là nếu doanh nghiệp đồng thời đủ điều kiện hưởng nhiều chính sách ưu đãi (ví dụ: doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo, doanh nghiệp SME), thì được quyền lựa chọn mức ưu đãi có lợi nhất.
Tuy nhiên, sau khi đã lựa chọn, doanh nghiệp phải áp dụng ổn định trong suốt thời gian miễn, giảm thuế, không được thay đổi giữa chừng.
Lưu ý về thời điểm bắt đầu tính ưu đãi
Nếu năm đầu tiên doanh nghiệp hoạt động chưa đủ 12 tháng, doanh nghiệp có thể lựa chọn:
Áp dụng ưu đãi ngay trong năm đó, hoặc
Đăng ký với cơ quan thuế để bắt đầu hưởng ưu đãi từ kỳ tính thuế tiếp theo
Đây là điểm quan trọng giúp doanh nghiệp tối ưu hiệu quả ưu đãi thuế, đặc biệt trong giai đoạn đầu chưa phát sinh nhiều lợi nhuận.
Tổng hợp thuế suất thuế TNDN năm 2026
Bên cạnh chính sách miễn thuế, doanh nghiệp cũng cần nắm rõ mức thuế suất áp dụng:
Mức thuế suất phổ thông hiện nay là 20%, áp dụng cho phần lớn doanh nghiệp.
Một số lĩnh vực đặc thù như khai thác dầu khí hoặc tài nguyên quý hiếm có thể áp dụng mức thuế cao hơn, tùy theo từng dự án và quy định riêng.
Ngoài ra, các doanh nghiệp thuộc lĩnh vực ưu đãi đầu tư, công nghệ cao, hoặc địa bàn khó khăn có thể được áp dụng mức thuế suất thấp hơn hoặc miễn, giảm thuế trong thời gian dài hơn.
Gợi ý để doanh nghiệp không bỏ lỡ ưu đãi
Trên thực tế, nhiều doanh nghiệp đủ điều kiện nhưng không tận dụng được ưu đãi do thiếu kiểm soát thông tin hoặc sai sót hồ sơ. Việc theo dõi điều kiện SME, thời gian ưu đãi và tình trạng thuế cần được quản lý chặt chẽ ngay từ đầu.
Các giải pháp như Fast Accounting Online có thể hỗ trợ doanh nghiệp kiểm soát doanh thu, chi phí, tự động hóa báo cáo. Không phải mọi doanh nghiệp mới thành lập đều được miễn thuế TNDN 3 năm. Chỉ những doanh nghiệp nhỏ và vừa đăng ký lần đầu, đáp ứng đầy đủ điều kiện và không thuộc các trường hợp loại trừ mới được hưởng chính sách này.
Việc hiểu đúng quy định và chủ động quản lý ngay từ đầu sẽ giúp doanh nghiệp tận dụng tối đa ưu đãi thuế, giảm áp lực tài chính trong giai đoạn khởi nghiệp và vận hành ban đầu.